Երևան քաղաք

Ռ. Իսրայելյանի տունը Սարյան փողոցի վրա

Նախկինում այստեղ Մոսկովյան փողոցն է եղել: Սակայն իրականում դա փողոց չէր` այլ մի փոքր թաղամաս իր ուրույն կենցաղով: Կենտրոնով հոսում էր ջրանցքը, որի ափին փոքր տնակներ էին` թաղված այգիների մեջ: Աճում էին ընկույզի և թթի հսկս ծառեր: Այս թաղում շատ էին Արևմտյան Հայաստանից գաղթած ընտանիքները` իրենց ուրույն նիստ ու կացով: Բնակվում էին նաև ճանաչված արվեստագետներ՝ Մարտիրոս Սարյանը, Հակոբ Կոջոյանը, Արա Սարգսյանը, Օգսեն Ասատրյանը, Սլավիկ և Հայկանուշ Պարոնյանները, ճարտարապետ Վարազդատ Հարությունյանը: Քիչ այն կողմ՝ Մոսկովյան և Գնունի փողոցների անկյունում նկարիչների շենքն էր, որտեղ ապրում էին Բաբկեն Քոլոզ

Հրազդան գետի ակվեդուկը

Ջրանցույցը (ակվեդուկ) ճարտարապետության տիպաբանության մեջ դասվում է արդյունաբերական շինությունների շարքին: Իսրայելյանի նախագծած Հրազդան գետի վրայով անցնող ակվեդուկը (ինժ. Գ. Եղյան) կառուցվել է 1950 թվականին: Իր նշանակությամբ արդյունաբերական այս շինությունը հիացմունք է առաջացնում գեղատեսիլ տեսքով՝ մերվելով տեղանքի բնապատկերին, ասես նրա մի մասը լինի:
Կառույցի նախապատմությունը հետևյալն է.

«Արարատ» տրեստի գինու մառանները

Գինու մառանները Իսրայելյանի առաջին մեծ աշխատանքն է, որի կառուցումը սկսվել է 1937 թվականին: Այս հսկայածավալ աշխատանքը Իսրայելյանը սկսել է նախագծել է Գևորգ Քոչարի արվեստանոցում (կոնստրուկտոր՝ Ա. Մարտիրոսյան):
Համալիրը իրականացված է բարդ տեղանքի վրա, Հրազդան գետի զառիվայր ափին, մասամբ Երևանի բերդի երբեմնի տեղակայման վայրում, գրավված 1828 թվականին ռուս-պարսկական պատերազմի ժամանակ: Այնուհետև այս տարածքում են տեղավորվել Շուստովի գինու մառանները: Հիմնական հորինվածքային մտահաղացումը ձգված, պարփակ, ոչ կանոնավոր բազմանկյուն է:

Երևանի Սբ. Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցու վերանորոգումը և վերակառուցումը

Դեռևս 1973 թվականին կազմված իր էսքիզային նախագծով, շնորհաշատ ճարտարապետ Ռ. Իսրայելյանը առաջարկ ներկայացրեց եկեղեցին վերակառուցելու, գմբեթով պսակելու և արևմտյան կողմից զանգաշտարակ կառուցելու մասին: Այդ առաջարկը պատճառաբանված էր ոչ միայն եկեղեցու գործող լինելու պահանջով, այլև քաղաքաշինական նկատառումներով, որպեսզի նորակառույց Դվին հյուրանոցից ոչ հեռու գտնվող եկեղեցու շինությունը ձեռք բերի ճարտարապետական պատշաճ հնչեղություն: Նախագիծն արժանացավ Վազգեն Ա.

Սբ. Սարգիս եկեղեցին

Հրազդանի կիրճի ձախափնյա զառիթափի վրա, Երևանի բերդին հանդիման` նրա հյուսիսային կողմից, ձորեզրյա տարածության վրա երբեմն սփռված Ձորագետի կամ Խնկաձորի (Խնկելոց ձոր) անապատը, որի մասն էր կազմում Ս. Սարգիս եկեղեցին, թեմական առաջնորդարանի կենտրոն և կաթողիկոսական իջևանատեղի է եղել: Պարիսպներով շրջապատված նրա ընդարձակ համալիրը պատով անջատված էր հարավային և հյուսիսային մասերից ու բաղկացած էր երեք եկեղեցիներից (Ս. Գևորգ, Ս. Հակոբ, Ս. Սարգիս), Առաջնորդարանի ու թեմական դպրոցի շենքերից, տնտեսական բնույթի կառուցվածքներից, այգուց, բանջարանոցից և այլն:

«Արագիլ» ռեստորանը Երևանում

«Արագիլ» ռեստորանը կառուցվել է 1960 թվականին: Այն սպիտակ քարից է և բարձունքի վրա իջած ժողովրդի կողմից միշտ հատուկ վերաբերմունքի արժանացած թռչնի` արագիլի գաղափարն է արտահայտում, իհարկե շատ վերացարկված: «Արագիլ» ռեստորանի կառուցումը մոտ էր ավարտին, երբ պատվիրատու հիմնարկը և նախարարության ղեկավարները որոշել էին փոխել «Արագիլ» անվանումը՝ դնելով խորհրդային ավելի հնչեղ շաբլոնային անվանում` «Մոսկվա»: Իսրայելյանի այցից հետո միևնույն է պատվիրատուները անդրդվելի են մնում: Երբ Իսրայելյանը տեսնում է ինչպես են փոխվում անվանման տառերը շատ է զայրանում և տեսակցություն է խնդրում կոմկուսի կենտկոմի առաջին քարտ

Նկարիչների տունը Երևան քաղաքում

Նկարիչների տունը կառուցվել է ներկայի Շառլ Ազնավուրի անվան հրապարակում 1955-1956 թվականներին: Նկարիչների տունը կառուցվել է «Երեւան» հյուրանոցին (ճարտ. Ն. Բունյաթյան) կպած: Տեղակայումն արված է հրապարակի և «Երեւան» հյուրանոցի կոմպոզիցիոն ամբողջականությունը պահելու խիստ սկզբունքով: Իսրայելյանի այս աշխատանքի բացառիկությունը կայանում է նրանում, որ ճարտարապետը չի ձգտել իր ոճով ձևափոխել հրապարակի առկա հորինվածը՝ կերտված «Երեւան» հյուրանոցով և Կինոմոսկվայի շենքով: Շենքը եռահարկ է:

Լեռնամետալուրգիական տեխնիկումի հանրակացարանը

Իսրայելյանի աշխատանքների մեջ յուրահատուկ տեղ է զբաղեցրել Լեռնային տեխնիկումի հանրակացարանի շենքի ճարտարապետական լուծումը (1939թ., համատեղ ճարտարապետ Լ. Բաբայանի հետ): Այստեղ պատերը լուծված են հարթ, առանց սյունաշարի և ուղղաձիգ կամ հորիզոնական մասնահատումների: Նման եղանակով են լուծվել և Խարբերդի հաշմանդամների տունը և մի քանի այլ շենքեր:

Մոնումենտի հուշահամալրիը

1944 թվականին, երբ զորքերը հաղթականորեն մտնում են ֆաշիստական Գերմանիայի տերիտորիան, խորհրդային իշխանությունները որոշում են կայացնում ի նշանավորումն այդ իրադարձության Երևան քաղաքում կառուցել հաղթակամար: Հայտարարվում է բաց մրցույթ, որին մասնակցում են բազում մեծանուն ճարտարապետներ, ի թիվս այլոց՝ Գ. Աղաբաբյանը, Գ.

Էջեր