Հասարակական

Նյու-Յորքի Սբ. Վարդան եկեղեցի

Հյուսիսային Ամերիկայի Արևելյան թեմի առաջնորդարանը որոշել էր Նյու-Յորքի կենտրոնում ձեռք բերված հողամասի վրա պատշաճ ճարտարապետությամբ ու հայաոճ մի եկեղեցի կառուցել:
Եկեղեցու նախագիծը հայրենի ճարտարապետների միջոցով մշակելու մասին թեմի ցանկությանը ընդառաջելով` Վեհափառ Հայրապետը հարմար համարեց Ռ. Իսրայելյանին հանձնարարել այդ դժվարին ու պատասխանատու պատվերի կատարումը:
Իսրայելյանը Վեհափառ Հայրապետին և Մայր Աթոռին առընթեր ճարտարապետական հանձնաժողովին ներկայացրեց նախագծերի վեց տարբերակ:

Մոնտեվիդեոյի Հայոց եկեղեցու նախագիծը

1960 թվականին Վեհափառ Հայրապետի դեպի Հարավային Ամերիկա կատարած ուղևորության ժամանակ Մոնտեվիդեոյի հայկական համայնքի ներկայացուցիչները խնդրել էին նրան կարծիք հայտնել նոր կառուցվելիք հայկական եկեղեցու նախագծի մասին, որը կազմել էր տեղացի մի ճարտարապետ: Վեհափառ Հայրապետը նպատակահարմար էր համարել նախագիծը Մայր Աթոռ բերել: 1960 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Մայր Աթոռում Վեհափառ Հայրապետի նախագահությամբ գումարած ճարտարապետների հանձնաժողովը քննության առավ նախագիծը և անհրաժեշտ համարեց այն վերափոխել հայկական ճարտարապետական ավանդույթներին համապատասխան: Սույն աշխատանքը, որը, ըստ էության, լրիվ նոր և միանգամա

Միլանի Հայոց Սբ. Քառսուն մանկանց եկեղեցին

Վազգեն Ա. կաթողիկոսի գահակալության տարիներին սփյուռքի ողջ տարածքի վրա նոր թափ ստացավ հայկական նոր եկեղեցիների շինության գործը: Վեհափառ Հայրապետի սրտի ջերմ փափագն էր, որ նոր կառուցվելիք այդ աղոթքի տները լինեն մեր եկեղեցական դասական ճարտարապետության ավանդույթներին և ոճին համապատասխան շինություններ: Այդ ուղղությամբ Նորին Սրբությունը արժեքավոր խորհուրդներ և թելադրություններ էր տալիս սփյուռքի թեմական առաջնորդներին և թեմական կազմակերպություններին:

Կաթողիկոսի «Հայկաշեն» ամառանոցը

Վեհափառ Հայրապետը ծրագրել էր միաբանության անդամների ու հոգևոր ճեմարանի սաների ամառային հանգստի համար մի ամառանոց կառուցել: Երևանից ոչ հեռու, Արագածի հարավային լանջին տեղադրված օդավետ, գեղահայաց ու սառնորակ ջրերով հարուստ Բյուրականը անցյալում ծառայել է որպես հայ կաթողիկոսների ամառանոց: Այստեղ կառուցվելիք ամառանոցի հողամասը, 2.5 հեկտար տարածությամբ, Վեհափառ Հայրապետին տրամադրեց Հայաստանի կառավարությունը նրա ծննդյան 50-ամյակի առթիվ: Սույն հողամասը գտնվում է գյուղից դուրս, մի բարձրադիր տեղում, որտեղից հոյակապ համայնապատկերներ են բացվում դեպի Արարատյան դաշտն ու այն պսակող լեռան ձյունապատ գագաթն

Երևանի Սբ. Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցու վերանորոգումը և վերակառուցումը

Դեռևս 1973 թվականին կազմված իր էսքիզային նախագծով, շնորհաշատ ճարտարապետ Ռ. Իսրայելյանը առաջարկ ներկայացրեց եկեղեցին վերակառուցելու, գմբեթով պսակելու և արևմտյան կողմից զանգաշտարակ կառուցելու մասին: Այդ առաջարկը պատճառաբանված էր ոչ միայն եկեղեցու գործող լինելու պահանջով, այլև քաղաքաշինական նկատառումներով, որպեսզի նորակառույց Դվին հյուրանոցից ոչ հեռու գտնվող եկեղեցու շինությունը ձեռք բերի ճարտարապետական պատշաճ հնչեղություն: Նախագիծն արժանացավ Վազգեն Ա.

Սբ. Սարգիս եկեղեցին

Հրազդանի կիրճի ձախափնյա զառիթափի վրա, Երևանի բերդին հանդիման` նրա հյուսիսային կողմից, ձորեզրյա տարածության վրա երբեմն սփռված Ձորագետի կամ Խնկաձորի (Խնկելոց ձոր) անապատը, որի մասն էր կազմում Ս. Սարգիս եկեղեցին, թեմական առաջնորդարանի կենտրոն և կաթողիկոսական իջևանատեղի է եղել: Պարիսպներով շրջապատված նրա ընդարձակ համալիրը պատով անջատված էր հարավային և հյուսիսային մասերից ու բաղկացած էր երեք եկեղեցիներից (Ս. Գևորգ, Ս. Հակոբ, Ս. Սարգիս), Առաջնորդարանի ու թեմական դպրոցի շենքերից, տնտեսական բնույթի կառուցվածքներից, այգուց, բանջարանոցից և այլն:

Օշականի եկեղեցու բարեկարգման աշխատանքներում Ռ. Իսրայելյանի դերն ու ավանդը

Օշականի եկեղեցու մասնակի բարեզարդման ու շրջապատի բարեկարգման նոր աշխատանքներ ձեռնարկվեցին Վազգեն Ա. Կաթողիկոսի գահակալության օրոք, երբ 1961 թվականին պետք է նշվեր հայ ժողովրդի Մեծ երախտավոր Սբ. Մեսրոպ Մաշտոցի ծննդյան 1600 ամյակը: Դրանք իրականացան Ս. Էջմիածնի Մայր Աթոռի շինարարական գրասենյակի միջոցով և ճարտարապետ Ա. Գալիկյանի ղեկավարությամբ, շնորհալի մասնագետների, ճարտարապետների և նկարիչ-արվեստագետների մասնակցությամբ:
Ռ. Իսրայելյանի էսքիզով են կառուցվել Սբ. Մեսրոպ Մաշտոցի դամբարանի դեպի եկեղեցին բացված լուսամուտի բրոնզյա ցանցաճաղերը:

Սբ. Հռիփսիմե եկեղեցու վերանորոգումն ու բարեկարգումը

Վազգեն Ա. Կաթողիկոսի գահակալության առաջին իսկ տարվանից Ս. Էջմիածնի Մայր Աթոռը վերստին ձեռնարկեց վաղուց ընդհատված իր վերաշինական գործունեությունը, որոշ աշխատանքներ սկսվեցին նաև Ս. Հռիփսիմեի վանքում: Իրականացվելիք աշխատանքների կատարումը հանձնարարվեց Ռ. Իսրայելյանին Սկբնապես դրանք բարեկարգման բնույթ էին կրում: Տուֆ քարերով սալարկվեց տաճարի շրջապատը, նորոգվեց ներքին բակից դեպի վերին բակը տանող քարաշեն սանդուղքը, մի աղբյուր կառուցվեց ներքին բակում, շրջապատը կանաչազրարդվեց և այլն:

Նոր Վեհարանի վերակառուցումն ու բարեկարգումը

Նոր Վեհարանի վերաշինությունը հանդիսացավ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգեն Ա.-ի շինարարական բեղմնավոր գործունեության կարևորագույն էջերից մեկը:
Այս մեծածավալ երկհարկանի քարաշեն շենքը կառուցվել էր Ալեքսանդր Մանթաշովի նվիրատվությամբ և ճարտարապետ Պ. Զոհրաբովի նախագծով:

Էջեր